Merken


Wat is een merk?

Binnen het merkenrecht is een merk gedefinieerd als een teken waarmee men producten of waren kan onderscheiden. Het merk geeft de herkomst aan van het product of de waren. De herkomst is vaak een indicatie (voorspeller) voor de andere eigenschappen zoals de kwaliteit. Strikt genomen is met een merk louter de herkomst duidelijk en dat zegt niet heel veel, maar in de praktijk hecht men er veel waarde aan: een merk heeft doorgaans een imago, en dat kan veel waard zijn. Denk aan merken zoals Coca Cola, Rolling Stones, KLM, Boeing, BMW, Chanel; de consument zoekt een product van een merk met een imago dat bij haar/hem past en heeft er meer geld voor over dan voor een ander merk of een merkloos product. Feitelijk wordt bij een merk handig gebruik gemaakt van vooroordelen; immers, in het verleden behaalde resultaten van een merk (zoals kwaliteit) zijn misschien een indicatie voor de toekomst, maar geen garantie (net als bij beleggingen).

De meeste merktekens bestaan uit letters/woorden en/of uit een beeltenis/logo. Ook kan een slagzin, geslachtsnaam, titel, kleur, of de vorm van een product of verpakking merkteken zijn.

Er worden individuele merken en collectieve merken onderscheiden. Als individuele merken worden beschouwd de benamingen, tekeningen, afdrukken, stempels, letters, cijfers, vormen van waren of van verpakking en alle andere voor grafische voorstelling vatbare tekens die dienen om de waren of diensten van een onderneming te onderscheiden. Een kleurcombinatie kan bijvoorbeeld een merk zijn, een geur of klank alleen wanneer die grafisch kunnen worden weergegeven.

Echter niet tekens die door de aard van de waar worden bepaald, of een wezenlijke waarde aan de waren geven of die nodig zijn voor de technische werking. Een geslachtsnaam (familienaam) kan als merk dienen. Veelgebruikte merksoorten zijn: woordmerk (alleen tekst) en beeldmerk (een afbeelding, al dan niet met tekst).

Als collectieve merken worden beschouwd alle tekens, die bij het depot worden aangeduid en die dienen om één of meer gemeenschappelijke kenmerken te onderscheiden van waren afkomstig van of diensten verleend door verschillende ondernemingen die het merk onder toezicht van de houder gebruiken. Ook tekens die de geografische herkomst van de waren of diensten aanduiden worden als collectieve merken beschouwd, zoals het merk Parmaham. Daarmee kan echter niet in alle gevallen aan derden het gebruik van die geografische naam worden belemmerd. Een ander voorbeeld van een collectief merk is het wolmerk.

We gaan verder alleen in op individuele merken, aangezien deze verreweg het meest voorkomen.

 

Welke bescherming biedt een merk?

In praktische termen: een merk wordt geregistreerd per klasse van waren of diensten. Een geregistreerd merk geeft de houder een uitsluitend recht op gebruik ervan binnen de gekozen klasse(n).

De houder van het merk kan een ander aanpakken die hetzelfde merkteken op de bovengenoemde manieren gebruikt: voor waren of diensten uit die klassen, of in sommige gevallen voor andere waren of diensten, en soms zelfs als hetzelfde merkteken op een heel andere manier wordt gebruikt. Bijvoorbeeld biermerk Heineken kan derden aanpakken die dezelfde naam op ander bier plakt, maar het staat derden in het algemeen om auto’s van het merk Heineken te maken (tenzij daarbij zonder geldige reden ongerechtvaardigd voordeel wordt getrokken uit of afbreuk wordt gedaan aan het onderscheidend vermogen of de reputatie van het merk).

Onder gebruik valt (a) het aanbrengen van het teken op de waren of hun verpakking, (b) het aanbieden, in de handel brengen of daartoe in voorraad hebben van waren of het aanbieden of verrichten van diensten onder het teken, (c) het invoeren of uitvoeren van waren onder het teken, (d) het gebruik van het teken in stukken voor zakelijk gebruik en in de reclame.

Bovenstaande geldt voor merken in de Benelux. Voor EU merken en merken ‘wereldwijd’ geregistreerd gelden overeenkomstige rechten in de betreffende geografische gebieden.

 

Hoe is het merkrecht geregeld?

Het merkrecht is geregeld per land of regio. Het Nederlandse grondgebied wordt bestreken door de volgende drie wetten/verdragen op het gebied van merkrecht:

(1) een wet die de Benelux bestrijkt (BVIE, Benelux Verdrag voor de IE), (2) een die de EU bestrijkt en (3) een die internationaal geldt voor een groot deel van de aardbol.

Net als bij een octrooi kan men kiezen welke wet en bijbehorend geografisch gebied men gebruikt. Bovendien kan men net als bij een octrooi gebruik maken van een eerdere inschrijving onder een andere wet, om binnen een bepaalde tijdspanne een vervolginschrijving te doen met behoud van de oorspronkelijke inschrijvingsdatum. Deze tijdspanne (prioriteitsperiode) bedraagt voor merken zes maanden.


Hoe verwerf ik een merkrecht?

Om een merk te verkrijgen, moet een grotendeels administratieve procedure worden doorlopen. 

Drie belangrijke eisen om een merk te kunnen inschrijven zijn:

1. Het merk moet onderscheidend vermogen hebben (‘deur’ bijvoorbeeld is niet geschikt als merk, of een beschrijving zoals Ice Tea). 

2. Het merk mag niet uitsluitend bestaan uit tekens die in de handel kunnen dienen tot aanduiding van kenmerken zoals soort en hoeveelheid of plaats van herkomst. 

3. Het merk mag niet alleen bestaan uit tekens of benamingen die in het normale taalgebruik of handelsverkeer gebruikelijk zijn.

De administratieve procedures voor het verwerven van merkrechten verlopen volgens heel wat wettelijke regels. Octrooibureau Klavers heeft de kennis en ervaring om uw aanvraag door deze procedures heen te loodsen.