Introductie Intellectuele Eigendom


Waartoe dient Intellectuele Eigendom (IE) en wat kunt u ermee?

IE-rechten, zoals octrooien, zijn alleenrechten om voortbrengselen van de geest (uitvindingen, teksten, en andere bedenkselen) te gelde te maken in het zakelijke verkeer. Ze zijn bedoeld om uw inspanningen te belonen, en te voorkomen dat een ander er de vruchten van plukt. Daarnaast zijn ze bedoeld om u te prikkelen tot zulke inspanningen en zo de maatschappij vooruit te helpen.

IE-rechten kunnen worden gebruikt als een (strategisch) management tool, in het bijzonder om marktaandeel te verwerven of te behouden en resultaten van research te beschermen en uit te baten.

U kunt ze dus gebruiken in uw bedrijfsvoering om uw bedrijfsdoelen (beter) te helpen verwezenlijken.

Om u daarbij te helpen, geeft deze tekst een inleiding in het IE-recht, in zijn verschillende onderdelen.

 

IE wettenstelsels

Bijna elk land heeft een stelsel van wetten waarmee uitvindingen en andere geestelijke creaties zijn te beschermen in de vorm van eigendomsrechten. De overkoepelende term voor deze eigendomsrechten is Intellectuele Eigendom.

De stelsels zijn in de loop der tijden gegroeid aan de hand van praktische behoeften vanuit verschillende hoeken. Zodoende zijn er verschillende soorten IE rechten ontstaan, en in veel situaties kunt u er van meerdere tegelijk gebruik maken. Het zijn in beginsel alleenrechten om iets te gebruiken in het zakelijke verkeer. “Iets” dat kan van alles zijn, zie onder, bijvoorbeeld een uitvinding, een merk, een geschrift, enz.

Achterliggende doelen van deze stelsels zijn telkens het bevorderen van innovatie, en/of het veilig stellen van producten van geestelijke inspanning. Dat gebeurt door tijdelijke alleenrechten – of monopolies - te geven, in een bepaald geografisch gebied. Door die alleenrechten kan de bedenker zijn/haar werk terugverdienen, en voorkomen dat een ander de vruchten van zijn/haar inspanning plukt.

Er is echter ook behoefte aan vrije concurrentie, om de prijzen voor de consument laag te houden en om voortdurende innovatie te stimuleren. Daartoe is er, naast de genoemde IE-wetten, in beginsel ook meestal een wet die het recht van vrije mededinging regelt, zeker in de Europese Economische Ruimte. In sommige gevallen botst dit recht met een IE-recht, en wordt om die reden het IE-recht beperkt. Voorbeeld: heel soms wordt iemand verplicht om een licentie op een octrooi op een belangrijke techniek (bijvoorbeeld 3G-communicatie) te verlenen aan concurrenten, omdat zonder dat alle concurrentie uitgeschakeld zou worden. De wetgever weegt hierbij de voor- en nadelen voor de samenleving af van het octrooimonopolie tegenover die van de vrije mededinging.

 

Verschillende soorten IE-rechten

Men kent de volgende IE-rechten met elk hun eigen IE-wetgeving:

- octrooien

                        - merken

                        - modellen (en tekeningen)

                        - overige IE (auteursrecht, databankenrecht, handelsnaamrecht, naburige rechten, kwekersrecht, etc.)


Andersoortige beschermingsvormen worden geboden door het verbintenissenrecht en arbeidsrecht

                        - tegen slaafse nabootsing/oneerlijke concurrentie (bijv na vervallen octrooi en model, via privaatrecht/OD)

                        - tegen diefstal van bedrijfsgeheimen (via arbeidsrecht en privaatrecht/OD)


Het geografisch dekkingsgebied per recht is doorgaans landelijk (bijv NL), of regionaal (bijv EU) of nagenoeg over de gehele aardbol


IE Procedures

IE Procedures zijn telkens gericht op één IE-recht, bijv octrooirecht, en bevatten doorgaans de volgende activiteiten:

       --    Verkennen van bestaande rechten

          -    Verwerven van een IE-recht

          -     In stand houden ervan

          -     Handhaven ervan

          -     Uitbaten (inclusief licenties en overdrachten)

 

Octrooien, merken, modellen en licenties worden op afzonderlijke pagina's nader besproken.